معارف اهل بیت علیهم السلام

معارف اهل بیت علیهم السلام

پاسخ دیگرگون به مسئله شر در پرتو مکتب وحی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
2 پژوهشگر موسسه معارف اهل بیت علیهم السلام
چکیده
مسئله شر از مسائل بارز در حوزه عدل الهی و از مباحث چالش‌برانگیز در عقاید دینی و الهیات جدید است. مباحث شر در دو محور کلی قابل بررسی است: 1. محور هستی‌شناختی (فلسفی)؛ 2. محور باورشناختی (کلامی). بحث از اصل وجود شر، وجودی یا عدمی بودن شر و نسبی بودن شر مربوط به محور نخست و مباحثی مانند اسباب یا فاعل شرور، حکمت شرور، سازگاری آن با عدالت، حکمت و خیرخواهی خداوند مربوط به محور دوم است. مجموعه نظرات و پاسخ‌هایی که از منظرهای کلامی، فلسفی و عرفانی به این مسئله داده شده، همچنان دچار نقص‌ها و اشکالات متعددی است. این نوشتار ضمن بررسی آرای یادشده، بر پایه حکم عقل و معارف وحیانی و بر پنج اصل محوری 1. وجودی بودن شر، 2. امکان صدور شر از خداوند، 3. تفکیک خیر و شر از حسن و قبح، 4. معیار حسن و قبح، اصل عدالت و اصل حکمت و 5. معیار خیر و شر، ضرر و زیان عقلی، نظریه‌ای را استوار کرده که تا اندازه بسیاری از نقایص و اشکالات دیگر نظرات تهی است و راه حلی معقول و مطابق با وجدان عام بشر را برای این پرسش کهن در پیش روی می‌نهد.
کلیدواژه‌ها