معارف اهل بیت علیهم السلام

معارف اهل بیت علیهم السلام

آموزه بداء و توسعه مفهومی آن در اندیشه رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر پژوهشگاه قرآن و حدیث
چکیده
آموزه بداء از ارکان اندیشه امامیه است و هم پای اقرار به توحید خداوند به شمار‌ می‌آید. این مهم در روایات رضوی نیز انعکاس یافته و حضور جدی دارد. علم و اراده به عنوان مهم‌‌ترین صفت ذاتی و فعلی خداوند از ارکان بداء به شمار‌ می‌روند. در روایات رضوی نکات مهم فراوانی درباره این دو صفت وجود دارد که تبیین آموزه بداء بر اساس ‌‌آن‌ها امکان‌پذیر ‌‌است. بر پایه این دو مبنا، بداء عبارت است از تغییر در اراده الهی بر اساس علم پیشین و ازلی خداوند بی آن که سبب نسبت جهل و نقصان به ساحت ربوبی گردد. علاوه بر تغییر اراده سابق، اساسا پیدایش هر‌گونه اراده جدید حتی برای نخستین بار نیز بداء به شمار آمده و واژه بداء بر اولین تقدیر نیز اطلاق شده است. این مطلب از استدلال‌های امام رضا علیه السلام بر بداء به روشنی قابل مشاهده است. این نکته علاوه بر انطباق با مباحث لغوی، نوعی توسعه در مفهوم بداء به شمار‌ می‌آید.
کلیدواژه‌ها